Kamishna Mkuu wa Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA) Tanzania Revenue Authority, Yusuph Mwenda, amewashukuru na kuwapongeza waandishi wa habari nchini kwa mchango wao mkubwa katika kufanikisha uelewa wa masuala ya kodi na kuhamasisha ulipaji wa kodi kwa hiari, akisema kuwa vyombo vya habari ni mshirika muhimu katika ujenzi wa uchumi wa taifa.
Akizungumza katika mkutano maalum na waandishi wa habari, Mwenda alianza kwa kutoa shukrani kwa washiriki wote na kueleza furaha yake kuona idadi kubwa ya waandishi waliohudhuria, akisema hilo ni uthibitisho kuwa wanahabari si wapinzani wa mfumo wa kodi bali ni “mashujaa wanaosaidia nchi kuendelea.”
Shukrani kwa Waandishi wa Habari
Mwenda alisema mchango wa vyombo vya habari ni mkubwa katika kutoa elimu kwa wananchi kuhusu kodi na kuhamasisha uwajibikaji.
Alisema:
- Waandishi wamekuwa wakisaidia kufikisha ujumbe wa TRA kwa wananchi
- Wamechangia kuimarisha uelewa wa ulipaji kodi wa hiari
- Wamekuwa daraja kati ya TRA na wananchi
Amesisitiza kuwa bila ushirikiano wa waandishi wa habari, mafanikio yaliyopatikana katika sekta ya kodi yasingekuwa rahisi kufikiwa.
Miaka 30 ya TRA na Mafanikio ya Mapato
Mwenda alikumbusha kuwa TRA inatarajia kuadhimisha miaka 30 tangu kuanzishwa kwake, ambapo alisema taasisi hiyo imepitia mabadiliko makubwa sana.
Alifafanua kuwa kabla ya kuanzishwa kwa TRA:
- Mapato ya mwezi yalikuwa takribani shilingi bilioni 24
- Baada ya kuanzishwa kwa TRA, mapato yalianza kuongezeka hadi zaidi ya bilioni 44,000 kwa mwaka katika hatua za awali
- Sasa mapato ya mwezi yamefikia takribani trilioni 3
Alisema ongezeko hilo limetokana na nidhamu ya walipakodi, maboresho ya mifumo, na ushirikiano kati ya serikali na wananchi.
Mfumo Mpya wa ETS (Electronic Tax System)
Mwenda alieleza kuhusu mageuzi makubwa ya kidigitali yanayoendelea ndani ya TRA, hasa kupitia mfumo mpya wa ETS (Electronic Tax System).
Kwa mujibu wake, ETS ni mfumo wa kidigitali unaolenga:
- Kuboresha ukusanyaji wa kodi kwa njia ya kielektroniki
- Kupunguza mwingiliano wa moja kwa moja kati ya mlipakodi na mtumishi wa TRA
- Kuongeza uwazi na kupunguza mianya ya rushwa
- Kufanya taarifa za mapato kupatikana kwa wakati halisi
- Kurahisisha ulipaji kodi kwa wananchi na wafanyabiashara
Mwenda alisema mfumo huo utasaidia TRA kufuatilia shughuli za biashara kwa ufanisi zaidi na kuhakikisha kila anayepaswa kulipa kodi anafanya hivyo kwa haki na uwazi.
Kuongeza Idadi ya Walipakodi
Kamishna huyo alisema changamoto kubwa iliyopo sasa ni bado idadi ndogo ya walipakodi ukilinganisha na nguvu kazi ya taifa.
Alibainisha kuwa:
- Tanzania ina takribani watu milioni 60
- Wanaostahili kulipa kodi ni zaidi ya milioni 30
- Waliosajiliwa kama walipakodi bado ni wachache ukilinganisha na uwezo halisi wa uchumi
Alisema TRA inalenga kupanua wigo wa kodi (tax base) ili kuhakikisha uchumi unakuwa shirikishi zaidi.
Ushirikiano na Wafanyabiashara
Mwenda alisisitiza kuwa TRA haitaki kuona biashara zinakufa kutokana na changamoto za kodi, bali inataka kuzisaidia kukua.
Alieleza kuwa:
- Wafanyabiashara wenye changamoto za muda wa malipo wataendelea kusikilizwa
- Malipo ya kodi kwa awamu yanaruhusiwa pale inapowezekana
- Lengo la TRA ni kuwezesha biashara kuendelea badala ya kuzikwamisha
Digital Economy na Changamoto Mpya
Mwenda pia alizungumzia mabadiliko ya uchumi wa kidigitali, akisema TRA lazima ibadilike ili kukabiliana na biashara za mtandaoni.
Alisema:
- Biashara nyingi sasa zinafanyika kidigitali
- Kuna kampuni za ndani na nje zinazofanya miamala bila mfumo wa kodi ulio wazi
- TRA inalenga kuboresha mifumo ili kuhakikisha kila muamala mkubwa unafuatiliwa
EFD, Ufuatiliaji na Mapambano dhidi ya Ukwepaji Kodi
Katika hotuba yake, Mwenda alizungumzia pia matumizi ya mashine za EFD, akisema TRA inaendelea kuboresha sheria na mifumo ili kuhakikisha hakuna anayekwepa kodi.
Alisisitiza kuwa:
- Ufuatiliaji wa wafanyakazi wa TRA umeimarishwa
- Idara ya upelelezi wa ndani inafanya kazi kudhibiti rushwa
- Lengo ni kuhakikisha usawa kwa walipakodi wote
Tuzo za Rais kwa Walipakodi
Mwenda alitangaza pia mpango wa tuzo maalum za Rais kwa walipakodi bora, zitakazotolewa kuanzia Julai 1.
Alisema:
- Hii ni mara ya kwanza kwa Tanzania kuwa na tuzo za aina hiyo
- Rais atatoa tuzo hizo binafsi kama ishara ya kuthamini mchango wa walipakodi
- Walengwa watatoka mikoa yote ya nchi
Alisema hatua hiyo inalenga kuongeza hamasa ya ulipaji kodi wa hiari nchini.
Changamoto za Mfumo wa Mpito
Mwenda alikiri kuwepo kwa changamoto katika kipindi cha mpito cha kuboresha mifumo ya TRA, ikiwemo:
- Mfumo wa zamani na mpya kuingiliana
- Changamoto za muda katika uthibitishaji wa madeni na malipo
- Uboreshaji wa huduma za tax clearance kuwa za moja kwa moja
Aliahidi kuwa maboresho yanaendelea ili kuhakikisha huduma zinakuwa za haraka na rahisi zaidi.
Mwenda alihitimisha kwa kuwashukuru tena waandishi wa habari, viongozi wa serikali na wananchi wote kwa mchango wao katika mafanikio ya TRA kwa miaka 30.
Alisisitiza kuwa mustakabali wa TRA unategemea:
- Ushirikiano wa wananchi
- Upanuzi wa walipakodi
- Mifumo ya kidigitali kama ETS
- Kudhibiti ukwepaji kodi
- Kuimarisha huduma kwa walipakodi
“Tunawashukuru Watanzania wote. Bila wao, mafanikio haya yasingewezekana,” alihitimisha.
